Uw boekenkast verkopen aan een antiquariaat

Een volle boekenkast verplaatsen is iets anders dan een volle boekenkast verkopen. In dit artikel leest u welke handelaren in oude boeken er in Nederland zijn, waaraan zij gebonden zijn, en wat de gedragscode zegt over de manier waarop zij uw boeken mogen beschrijven, taxeren en opkopen.

Wie koopt er eigenlijk oude boeken?

De handel in oude en zeldzame boeken, prenten en kaarten kent in Nederland een eigen beroepsorganisatie: de Nederlandsche Vereeniging van Antiquaren, kortweg de NVvA. Deze vereniging telt naar eigen zeggen circa zestig handelaren en werd op 3 september 1935 opgericht. Het lidmaatschap is geen formaliteit: leden worden streng geselecteerd op vakkennis en ervaring, en zij moeten van onbesproken gedrag zijn. Voor u als verkoper betekent dat iets geruststellends. Wie bij een aangesloten antiquariaat aanklopt, doet zaken met iemand die door collega’s op kwaliteit wordt aangesproken.

De vereniging stelt zich ten doel het verzamelen en bewaren van zeldzame en oude boeken, prenten en kaarten te bevorderen. Daarnaast bewaakt zij hoge kwaliteitseisen van haar leden, aan de hand van een gedragscode. Het derde doel is de studie en onderzoek naar het oude en bijzondere boek: eens in de drie jaar reikt de NVvA de Hertzberger-Prijs uit voor wat zij de beste Nederlandse publicatie op boekhistorisch gebied noemt.

Wat neemt zo’n handelaar wel aan?

Een antiquariaat in deze kring handelt niet in elke kast. De omschrijving luidt oude én zeldzame boeken, prenten en kaarten. De internationale gedragscode waaraan de leden gebonden zijn, rekent daarbij ook manuscripten, autografen, brieven, prenten, kaarten en tekeningen tot het vak, naast boeken en ander geschreven of gedrukt materiaal. Een latere druk van een veelgelezen naoorlogse roman zal dus niet automatisch tot het aanbod van deze handelaren behoren; een eerste druk met het stofomslag er nog om kan dat wel zijn. De grens ligt bij zeldzaamheid en bijzonderheid, niet bij de plank alleen.

Over wat een individueel antiquariaat op een gegeven moment inkoopt, publiceert de vereniging niets. Dat verschilt per handelaar en per voorraad. Het is dus geen teken van afwijzing als de ene antiquair uw kast wil zien en de andere beleefd bedankt: het zegt iets over vraag en aanbod op dat moment, niet over de waarde van uw boeken in het algemeen.

Hoe eerlijk is de beschrijving van uw boeken?

De gedragscode is op dit punt onmiskenbaar streng. Leden zijn verantwoordelijk voor juiste identificatie en beschrijving van alles wat zij te koop aanbieden. Alle gebreken, significante restauraties en ingrepen of weglatingen moeten duidelijk worden vermeld aan degene aan wie het materiaal wordt aangeboden of verkocht. De code geeft zelf een voorbeeld dat de lading dekt: het is niet onwaar te zeggen dat een werk 52 prenten telt, maar als het er 54 zouden moeten zijn, is het achterwege laten van die mededeling het onthouden van informatie.

Voor u als verkoper werkt dit in twee richtingen. Wie zijn boeken aan een aangesloten handelaar verkoopt, mag verwachten dat het exemplaar later eerlijk wordt beschreven. Maar het werkt ook terug op de inkoop: een koper die gebreken verplicht moet melden, zal die gebreken bij het bekijken van uw kast ook meewegen. Wie zelf al weet wat een boekbeschrijving hoort te vermelden, staat sterker aan tafel. Hoe u zo’n beschrijving leest, leggen we uit op de pagina een boekbeschrijving lezen.

Wat gebeurt er met gestolen of onechte boeken?

De code verplicht leden de koper een zuivere titel te verschaffen: zij mogen geen gestolen materiaal kopen, in voorraad houden of doorverkopen. Tot de zorgvuldigheid die van hen wordt verwacht behoort het kennen of bevestigen van de identiteit van de verkoper, het registreren van alle aankopen en het nemen van redelijke stappen om de legitimiteit van het aanbod vast te stellen. Verdenkt een lid een boek van diefstal, dan is het zijn verantwoordelijkheid contact op te nemen met de oorspronkelijke eigenaar en volledig samen te werken met justitie. Wie dus een kast van een overleden familielid verkoopt, kan erop rekenen dat de handelaar navraag doet. Dat is geen wantrouwen maar beroepsplicht.

Ook echtheid is geregeld. Leden staan garant voor de authenticiteit van wat zij verkopen en doen alle redelijke moeite die te staven. Blijkt materiaal niet authentiek of twijfelachtig, dan kan de koper het terugbrengen tegen volledige terugbetaling, of op andere overeengekomen voorwaarden.

Wat zegt de code over taxatie en inkoop?

Taxaties moeten zorgvuldig worden uitgevoerd, in de geest van de gebruiken en gewoonten van het vak, en zij brengen de verantwoordelijkheid van de boekenhandelaar jegens de eigenaar van het materiaal met zich mee. Leden die taxatie- of schattingsdiensten aanbieden, moeten bekend zijn met de relevante regels van de lokale belastingwetgeving en dienen zich daaraan te houden. Wie bij een aangesloten antiquariaat een taxatie vraagt, doet dus zaken met iemand die aan een geschreven norm wordt afgemeten.

Doet u een bod op uw boeken, dan geldt volgens de code dat de prijs geldt voor een onmiddellijke transactie of voor een duidelijk vermelde optietermijn. U hoeft dus niet ter plekke te beslissen als de handelaar u bedenktijd biedt. En wie een lid opdracht geeft om voor hem op een openbare veiling te kopen, mag rekenen op zorgvuldige inspectie van het materiaal; op een geslaagd bod wordt normaal gesproken een commissie van tien procent van de hamerprijs gerekend, tenzij vooraf anders is overeengekomen.

Een garantie die iets betekent

Blijft u als klant ontevreden over de kwaliteit van wat een NVvA-lid heeft geleverd, of over zijn handelswijze, en komen u en de handelaar er samen niet uit? Dan kunt u de zaak voorleggen aan het bestuur van de vereniging. De uitspraak van dat bestuur is bindend voor het lid. Dat is een echte sanctie, geen mooie belofte op papier: het lid heeft geen ontsnappingsroute. De vereniging maakt op haar pagina ook bekend wie het bestuur vormt, met namen en bedrijven, en geeft het e-mailadres van de secretaris voor vragen.

Deze zekerheid reikt bovendien verder dan Nederland. De NVvA is mede-oprichter van de International League of Antiquarian Booksellers (ILAB), die sinds 1948 bestaat. Alle ILAB-leden zijn gebonden aan dezelfde gedragscode, en de Nederlandse leden onderhouden nauwe banden met collega’s over de hele wereld, zodat zij bekend zijn met vraag en aanbod in andere landen.

Is een antiquariaat uw enige route?

Nee. Voor boeken die niet oud of zeldzaam genoeg zijn voor deze kring bestaan andere wegen. Op Boekwinkeltjes.nl opent u een eigen boekwinkeltje tegen een vast maandbedrag zonder setupkosten en zonder provisie, of op provisiebasis met eenmalige setupkosten van 7,50 euro en per verkoop 0,25 euro plus vijftien procent van de verkoopprijs. Vanaf tweehonderd boeken kunt u uw voorraad uploaden via een Excel- of tekstbestand. Dat is werk, maar het is werk dat u zelf in de hand houdt.

Nog iets wat de code voor uw kast betekent: leden committeren zich om historisch materiaal intact te laten en om complete boeken en manuscripten niet op te breken. Een aangesloten antiquariaat zal uw verzameling dus niet opknippen tot losse prenten zodra dat meer opbrengt. Of uw kast daarvoor in aanmerking komt, bepaalt de handelaar aan uw planken zelf. Hoe u die boeken tot die ontmoeting heel houdt, leest u terug bij boeken bewaren.